Telif Hakkı Nedir? Neden Dikkat Edilmelidir?

Her gün pek çok marka kurulmakta, yeni bir ürün piyasaya sürülmekte veya daha önce yapılmamış bir hizmet veya ürün ortaya çıkmaktadır. Tabii ki bunlar kendiliğinden olmamaktadır. Her yeni fikrin bir sahibi yer almaktadır. Bu fikirlerin korunması, başkaları tarafından kopyalanmaması ve bir fikri ortaya atan ilk kişinin bundan fayda sağlaması için telif hakkı kullanılmaktadır. Peki telif hakkı nedir? Neden dikkat edilmelidir?

Telif Hakkı Nedir?

Telif hakkı kitap tanımı ile bir kişinin özgün bir şekilde, kendi fikri ile orataya çıkardığı fikir, sanat, edebiyat ve bilim eserleri üzerindeki haklardır. Kişinin tamamen özgün bir şekilde ortaya koyduğu ve başka insanlar tarafından kopyalanmasını istemediği fikirlerini koruma altına almayı amaçlamaktadır. Telif hakkı bir ürün ortaya çıktığı andan itibaren başlamakta ve eseri ortaya koyan kişiye hakları vermektedir. 

Telif hakları insanlara temel olarak manevi ve mali haklar sunmaktadır. 

• Manevi haklar eserin orijinal halinden uzaklaştırılmasını engelleme, eser üzerinde fikir sahibinin isminin veya mahlasının bulundurulmasını zorunlu kılma ya da eseri ne zaman yayınlayacağına karar verme haklarıdır. Bu haklar doğrudan bir maddi getiri sağlamayan daha çok eserin sunulması ve paylaşılması ile ilgili konuları ilgilendiren haklardır. Bu hakların en büyük özelliği devredilemez olmasıdır. Manevi haklar her zamane eseri ortaya koyan kişiye aittir. 
• Mali haklar ise eseri başka formata çevirme, çoğaltma, yayma, temsil etme, satma veya farklı ortamlar ile insanlara sunma hakkıdır. Bu hakkını kullanarak kişinin eserinden para kazanması mümkün olmaktadır. 

Telif Hakkı Almadan Eserin Hakkı Bize Ait Olur Mu?

Bu noktada en çok merak edilen ve araştırılan konulardan birisi telif hakkının ne zaman başladığı konusu olmaktadır. Ortaya koyduğunuz bir eserin telif hakkı ürün ortaya çıktığı andan itibaren başlamaktadır. Yani bir ürün hakkında yasal bir başvuru yapmanıza gerek olmaksızın ürün ortaya konduğu andan itibaren artık teliflidir. Bu noktada yasal olarak başvuru yapıp bir ürünün telif hakkını alma sebebi aslında yasal bir süreç olduğunda hakkınızı daha kolay savunabilmektir. Bir eseri daha önce ortaya koyduğunuzu kanıtladığınız sürece eserin telif hakkı sizindir. Telif hakkını yasal olarak almak sadece bu kanıtlama sürecini kolaylaştırmaktadır. 

Telif hakkını yasal olarak almanız da sonsuz bir hak tanımamaktadır. Eseri ortaya koyan kişinin ömrü dolduktan sonra 70 yıl daha telif hakkı devam etmektedir. Bu süreden sonra artık ortaya konulan eser kamu malı sayılmaktadır. Yani herkes tarafından özgürce kullanılabilir ve bu eserden gelir elde edilebilir. Yazarlar öldükten sonra pek çok yayın evi tarafından eserlerinin basılmasının sebebi budur. Bir yazar öldükten 70 yıl sonra artık tüm eserleri herkes tarafından istenilen amaçla kullanılabilmektedir. 

Telif Hakkına Neden Dikkat Etmek Gerekir?

Telif hakkına dikkat etmek hem yasal olarak problem yaşamamak hem de etik bir kural ihlalinde bulunmamak için önemlidir. Bir kişinin emeğini onun izni olmadan kullanmak etik olarak uygun değildir. Bunun yanında eğer eserin hak sahibi sizin bu eseri kullanmanızı istemez ve hakkınızda davacı olursa sizden maddi ve manevi olarak tazminat alabilir. Bu yüzden telif hakkına sahip bir içerik kesinlikle sahibinin izni olmadan kullanılmamalıdır. Bu tür içerikler yerine telifsiz içerikler tercih edilmelidir.